نوشته‌ها

تعرفه: شکل گیری پدیده ای به نام مطبوعات با انتشار اولین نشریات دوره ای اروپایی، ابتدا در غرب و در آغاز قرن هجدهم آغاز شد. گذشت زمان و گسترش تعاملات فرهنگی و سیاسی بین کشورها، دنیای شرق را برای پذیرش مطبوعات آماده کرد و نخستین روزنامه ها در دهه چهارم قرن نوزدهم در ترکیه عثمانی، مصر و ایران منتشر شدند.

تاریخ مطبوعات در غرب، از فراز و فرود راهی پر پیچ و خم حکایت می کند. در این مسیر و به هنگامی که نظام های سیاسی استبدادی بر جوامع غربی حاکم بودند، حفظ و بقای نشریات در گرو حمایت از سیاست هایی بود که بر مبنای تفکر استبدادی شکل می گرفتند. از این رو، مطبوعات پیچیده در تار و پود سانسور و در خدمت منافع حاکمان، اولین دوره تاریخی را با عنوان مطبوعات استبدادی آغاز کردند.

وقوع انقلاب های دموکراتیک، زمینه انتشار مطبوعات عقیدتی، سیاسی و انقلابی را فراهم کرد. روزنامه هایی که از سوی هواداران آزادی و حکومت های مردمی، مهمترین ابزار حمایت از طبقات محروم جامعه در برابر حکومت های استبدادی تلقی می شدند. در چنین شرایطی آزادی به عنوان خواست مهم انقلابیون، نوید فضایی گسترده و روشن برای مطبوعات را به همراه داشت.

مطبوعات

شرح مختصری در مورد مطبوعات

تاریخ مطبوعات در ایران حاکی از یک شکاف دویست ساله بین دنیای غرب و شرق است. اولین روزنامه ایرانی در زمانی که مطبوعات غربی عصر خبری، تجاری را آغاز کرده بودند، در فضای استبدادی حکومت محمد شاه قاجار در سال ۱۲۵۳ هـ . ق پا به عرصۀ وجود گذاشت.

به نظر می رسد که استبداد پادشاه میانه ای با انتشار روزنامه نداشته باشد، اما تحولات سیاسی، اجتماعی که در دنیای غرب یکی پس از دیگری روی می داد، سکون و رخوت حاکم بر جوامع شرقی را به چالش می کشید و در درون حکومت ها، افرادی را برای جبران این عقب ماندگی به فکر می انداخت.

شکست شاه اسماعیل در جنگ چالدران و در زمانی که اروپا به دلیل مبانی اندیشه جدید، رفته رفته به قدرت مسلط جهانی تبدیل می شد و منطق مناسبات را بر هم می زد.

سرآغاز تحول نظام سنتی ایران و پیش تر از آن، اندیشه سنتی حاکم بر آن بود. اصلاحات عباس میرزا ولیعهد قاجاریه نیز با هدف تغییر در بنیان های قدیمی آغاز شد و در مسیر خود رهاوردی برای ایران به همراه داشت که روزنامه نامید شده. میرزا صالح شیرازی که به دستور عباس میرزا برای تحصیل علوم و فنون به لندن رفته بود، یکی از مظاهر تمدن غرب را به جامعه ایرانی تقدیم کرد.

کاغذ اخبار

کاغذ اخبار اگر چه در ابتدا با محتوایی محدود به شخص پادشاه و حکومت مطلقه وی منتشر شد؛ اما در جریان تغییر و تحولات سیاسی، اجتماعی در نهایت به انتشار نشریاتی منتهی شد که در دوره هایی از تاریخ کشور به یکی از مهمترین ابزار ترویج افکار و عقاید آزادی خواهانه تبدیل شدند.

ابزاری که به تدریج آرامش محیط گذشته را بر هم زد و با نشر و ترویج واژه های جدیدی همچون حکومت ملی، پارلمان، آزادی، استقلال، امنیت اجتماعی، قانون و … .

در طول تاریخ ایران نقش مهمی در روند تحولات جامعه به عهده گرفت. با این تفاوت که اگر چه مطبـوعات غربی توانستند در دوره ای نسبتاً کوتاه، ساختارهای استبدادی را پشت سر بگذارند، این دورۀ گذار برای مـطبوعات ایران طولانی تر بود و همین امر، تأثیر زیادی بر کیفیت و کمیت مطبوعـات بر جای گذاشت.

مطبوعات و همگرایی ملی

ایجاد همبستگی ملی یکی از کارکردهای رسانه محسوب می شود، که عبارتند از :

ایجاد روح جمعی و خود آگاهی ملی
هماهنگ سازی هنجارهای اجتماعی
یکپارچه سازی فرهنگی
تقویت روند جامعه پذیری و اجتماعی شدن
ترسیم چشم انداز و ایده آل های مشترک
رسانه های همگانی (مطبوعات، رادیو، تلویزیون و …) و عملکرد آنها در سطح عمومی جامعه، آثار مثبتی به همراه دارد.

از دیگر نقش هایی که محققان رسانه های همگانی برای مطبوعات در نظر گرفته اند می توان به نقش این وسیله ارتباط جمعی در تهیه امکانات ایجاد همبستگی میان افراد و گروه ها، توسعه ملی و همه جانبه کشور، همبستگی اجتماعی، افزایش انسجام اجتماعی، جلوگیری از تهدید ثبات اجتماعی، تقویت ارزش های اجتماعی و حفظ اتفاق آن را نام برد.

مطبوعات

اهمیت توجه به مطبوعات

صاحب نظران علوم مختلف برای مطبوعات کارکردهای بسیار متنوعی مطرح می نمایند. مطبـوعات از یک سو در زمینه اطلاع رسانی در مورد مسائل علمی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی و از سوی دیگر در جنبه های فرهنگی و توسعه ای نقش مهمی را ایفا می نمایند.

علاوه بر این ها مطبوعات در سطوح مختلف آموزشی، گسترش روابط اجتماعی و تبلیغات اقتصادی و سیاسی نیز مؤثر بوده، از این جهت موجبات افزایش سطح آگاهی های عمومی را فراهم می آورد.

بدون تردید حضور مؤثر مطبوعات، ارتباط تنگاتنگی با چگونگی و وضعیت فضای عمومی یک جامعه دارد. نقش نظارتی نشریات، انتقاد از شرایط موجود و راهنمایی اعضای جامعه، نیازمند فضای عمومی گسترده ای است که فرهنگ پذیرش نقد در آن، ضریب امنیت رسانه ها از جمله مـطبوعات را تضمین کند. این فضا از یک سو با وضع قوانین و ثبات آنها و از سوی دیگر با توجه به میزان استقبال دولتمردان و مردم محقق می شود.

مطالب مهمی که در این مقاله آمده است به صورت زیر می باشد :

در ابتدای مقاله جایگاه مطبوعات در قانون اساسی بررسی شده است.
در ادامه کارکردهای مطبوعات در جامعه نام برده شده است.
سپس آزادی مطبوعات از نظر امام خمینی (ره) بیان شده است.
همچنین آسیب شناسی زبان مطبوعات مورد بحث قرار گرفته شده است.

تعرفه: روزنامه‌ها همیشه به دلیل حس نوستالژیکی که به انسان می‌دهند هنوز هم از طرفداران خاص خود برخوردار هستند و هنوز هم در این عصر اینترنت و مدرنیته بسیاری روزنامه می‌خرند و می‌خوانند.

وزنامه ایران یک روزنامه سراسری عمومی است که به صورت چهار رنگ چاپ می شود. این روزنامه که روزنامه دولت است به صورت روزانه انتشار پیدا کرده و صبح روی گیشه روزنامه فروش‌هاست.

 

 

تاریخچه روزنامه ایران/روزنامه‌ای به وسعت ایران

ر

صاحب امتیاز این روزنامه مؤسسه فرهنگی-مطبوعاتی ایران وابسته به خبرگزاری ایرنا است. روزنامه های الوفاق، ایران دیلی، ایران ورزشی،ایران سپید هم متعلق به این موسسه است. این روزنامه در اول بهمن ۱۳۷۱ انتشار خود را آغاز کرد و اکنون یکی از پر تیراژترین روزنامه کشور است که رتبه آن بر اساس اعلام معاونت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، یک است.

تاریخچه روزنامه ایران/روزنامه‌ای به وسعت ایران

 

روزنامه ایران، در ۲۴ صفحه منتشر می شود و صفحات آن، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی، ورزش، زندگی، بین‌الملل، اندیشه، فرهنگ و هنر، حوادث و آخر است. مجوز روزنامه ایران در معاونت اطلاع رسانی و مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، روزنامه فرهنگی، اجتماعی، سیاسی – اقتصادی صبح ایران است.

در حال حاضر روزنامه ایران، هر روز صبح بر روی گیشه‌های مطبوعاتی سراسر کشور است. این روزنامه، به صورت اینترنتی و با فایل پی دی اف نیز در دسترس خوانندگان آن است.

روزنامه ایران بخشی از درآمد خود را از بودچه دولتی تعیین شده کسب کرده و بخشی از آن نیز از آگهی‌هایی که انتشار می‌دهد کسب می‌شود.

می‌توانید در سایت شبکه پذیرش آگهی، در قسمت تعرفه روزنامه‌های سراسری با اطلاع از تعرفه‌ آگهی‌های صفحات مختلف روزنامه‌ ایران، سفارش آگهی خود را جهت انتشار در این روزنامه  ثبت کنید. کارشناسان ما با شما تماس می‌گیرند و درباره چگونگی ارائه اطلاعات و مدارک، راهنمایی‌های لازم را انجام می‌دهند.

روزنامه اطلاعات ؛ 93 سال انتشار بی وقفه

مراسم نودوسومین سالروز تولد روزنامه اطلاعات دیروز در تحریریه اطلاعات با حضور مدیرمسئول، سردبیر، اعضای تحریریه و جمعی از مدیران مؤسسه اطلاعات و شرکت ایرانچاپ برگزار شد.

روزنامه اطلاعات قدیمی‎ترین روزنامه درحال انتشار کشور

روزنامه اطلاعات قدیمیترین روزنامه درحال انتشار کشور

اطلاعات به عنوان قدیمی‎ترین روزنامه درحال انتشار کشور، ۹۳ ساله شد. نخستین شماره این روزنامه، ۱۹ تیر ۱۳۰۵ در تهران منتشر شد. عباس مسعودی نخستین بار در اتاقی در خیابان علاءالدوله یا فردوسی امروز، این روزنامه را تاسیس کرد.

اطلاعات در آغاز در ۲ صفحه و با ۵۰۰ نسخه تیراژ منتشر شد و تا زمان انقلاب به دست خانواده مسعودی اداره شد. اما بعد با تغییر کلی در نظام کشور، سید محمود دعایی با حکم بنیانگذار انقلاب به سمت مدیرمسئولی این رسانه مکتوب انتخاب شد که این مسئولیت تا کنون ادامه دارد.

مشی اطلاعات میانه‌روی و پرهیز از غوغاسالاری

مشی روزنامه اطلاعات به عنوان باسابقه‎ترین نشریه در مطبوعات ایران، میانه‌روی، پرهیز از غوغاسالاری، اتهام‎زنی و دوری از رانت‎های اقتصادی برخی رسانه‎هاست. این موضوع موجب شده این رسانه، برای مخاطبان و صاحبان بنگاه‌ها محترم و قابل اتکاء شمرده شود.

در جشن کوچکی که دیروز در تحریریه اطلاعات برگزار شد، سیدمحمود دعایی نماینده ولی‌فقیه و سرپرست مؤسسه اطلاعات طی سخنان کوتاهی، با گرامیداشت یاد بنیانگذار مؤسسه اطلاعات از همه کسانی که در به ثمر نشستن این درخت تناور سهیم و شریک بودند، تقدیر کرد.

دعایی گفت: امیدواریم در آینده مجدداً فضای رونق به مطبوعات کشور بازگردد. امسال به دلیل مضایق مالی هزینه‌ای برای سالگرد روزنامه نکردیم ودر واقع کیک ۹۳ سالگی اطلاعات که توسط دوستان بانک سامان به مؤسسه تقدیم شد انگیزه‌ای ایجاد کرد که جشن کوچکی برگزار کنیم و از بانک سامان نیز ـ به دلیل این ابتکار عمل سپاسگزاریم.

سرپرست مؤسسه اطلاعات در پایان برای بنیانگذاران و تأثیرگذاران در بالندگی مؤسسه اطلاعات و همه درگذشتگانی که منشأ خدمت و شکوفائی فرهنگی بوده‌اند از جمله مرحوم دکتر حسن صدر حاج سیدجوادی که اخیراً به رحمت ایزدی پیوست، طلب مغفرت کرد.

سپس شمع ۹۳ سالگی اطلاعات توسط آقای ایرج جاوید مدیرمؤسسه و آقای جلال رفیع پیشکسوت فرهنگی به نمایندگی از نسل روزنامه‌نگاران پس از انقلاب مؤسسه اطلاعات افروخته شد و کیک تولد ۹۳ سالگی اطلاعات توسط سردبیر تقسیم شد.

هزینه کاغذ یک نسخه روزنامه چقدر است؟

هزینه کاغذ برای چاپ یک نسخه روزنامه امروزه آن چنان افزایش یافته است بسیاری از روزنامه ها تعداد صفحات روزنامه خود را کاهش می دهند یا حتی اقدام به چاپ نمی کنند.

در بررسی لزوم عدم تخصیص یارانه و کاغذ به روزنامه های دولتی و حکومتی یکی از سهامداران روزنامه هفت صبح نوشت: چند روزی است که بحران کاغذ مطبوعات سر و صدای زیادی به پا کرده است و دائم این خبر به گوش می‌رسد که فلان روزنامه صفحات خود را کاهش داده است. برای اینکه بهتر متوجه بشویم داستان چیست لازم است ابتدا برخی قیمت ها را در بازار مرور کنیم.

۱-کاغذ یارانه ای با حواله ارشاد کیلویی ۵۳۰۰ تومان
۲- کاغذ با ارز نیمایی هر کیلو ۱۳۲۰۰ تومان
۳-کاغذ در بازار آزاد هر کیلو ۱۷۵۰۰ تومان

هزینه کاغذ یک نسخه روزنامه چقدر است؟

برداشت اول

خب حالا فرض کنید فلان روزنامه ۱۶ صفحه ای با تیراژ حدود ۱۵ هزار نسخه روزانه یک تن کاغذ مصرف می کند. به عبارتی هر نسخه روزنامه با احتساب پرت کاغذ نزدیک به ۷۰ گرم وزن دارد.یعنی هزینه کاغذ هر نسخه با قیمت کاغذ یارانه ای حدود ۳۷۰ تومن می شود. قیمت این روزنامه مثلا ۲ هزار تومن است.

پس از چاپ دو حالت پیش می آید یا روزنامه به فروش می‌رسد و یا برگشت می‌خورد. در صورت فروش با احتساب نهایت ۴۰ درصد هزینه توزیع ۱۲۰۰ تومان دست روزنامه را می گیرد و اما اگر برگشت شود چه می شود؟ اصل داستان اینجاست.

هر کیلو روزنامه باطله به قیمت امروز ۸ هزار تومان است. یعنی اگر فروش هم نرود هر نسخه آن ۵۶۰ تومن دست روزنامه را می گیرد. در واقع در بدترین حالت، روزنامه در هر نسخه فروش نرفته خود نزدیک به ۱۹۰ تومان سود کرده است. و این سود ناشی از اختلاف ارز ۴۲۰۰ تومان و قیمت واقعی کاغذ است.

برداشت دوم

حالا فرض کنیم کاغذ این روزنامه با ارز نیمایی یعنی ۱۳۲۰۰ تومان تهیه شود. هزینه کاغذ هر نسخه می شود ۹۲۵ تومان و لذا با این حساب دیگر فروش باطله برایش سود ندارد و نتیجه این می شود که تیراژش را بر اساس فروش تنظیم می کند و کاغذی که از دلار دولتی تهیه شده را باطل نمی‌کند.

برداشت سوم

حالا فرض کنید این روزنامه مربوط به یکی از ارگان هایی است که با پول بیت المال هزینه می‌شوند که نمونه های آن بسیارند از جمله همشهری , ایران, جام‌جم, اطلاعات, کیهان, فرهیختگان, شهروند, جوان و…که عموما روزنامه هایی هستند که خیلی به معادلات هزینه و درآمد توجهی ندارند و برایشان اصلا مهم نیست که چه تعدادی و به چه قیمتی بفروشند. بیشتر تیراژ برایشان اهمیت دارد.

مثلا قیمت روزنامه جام جم در شهرستان ۵۰۰ تومان است که ۴۰ درصدش هم سهم توزیع است. یعنی از هر نسخه در صورت فروش ۳۰۰ تومن به روزنامه می رسد و این در حالی است که هزینه کاغذ آن با توجه به اینکه ۲۴ صفحه است حتی با دلار ۴۲۰۰ تومانی هم ۴۲۰ تومان می شود!

قیمت روزنامه باطله

و از همه عجیب تر اینکه باطله این روزنامه ۸۰۰ تومان ارزش دارد!! یعنی دکه‌دار در شهرستان از فروش نرفتن هر نسخه جام جم ۵۰۰ تومان سود می کند و از فروش رفتنش تنها ۱۰۰ تومان عایدش می شود!!! و اینگونه است که هر روز تقاضای افزایش تیراژ دارد!!

تازه همه اینها در حالی است که مثلا صاحب روزنامه کاغذ ۵۳۰۰ تومنی را در بازار آزاد به قیمت ۱۷۵۰۰ تومن نفروشد که غالبا اینکار را می کنند.

البته این حرف درست است که هزینه های روزنامه فقط کاغذ نیست ولی از طرفی درآمدهای روزنامه هم فقط فروش نسخه ای نیست.آگهی ها, رپرتاژهای خبری, یارانه دولت و … درآمد های دیگری هستند که باید هزینه های روزنامه را پوشش دهند.اگر روزنامه ای آن درآمدها را نمی تواند کسب کند باید فکر دیگری کند نه اینکه از جیب بیت المال کاغذ یارانه ای بگیرد و …
نتیجه اینکه اگر روزنامه یا هر نشریه ای قرار است در شرایط فعلی کار کند باید توان رقابت داشته باشد.باید بتواند هزینه و درآمد خود را مدیریت کند.نه اینکه از دولت بخواهد هزینه های او را با دادن یارانه پنهان پوشش دهد.

وظایف خانه مطبوعات استان ها

خانه مطبوعات به عنوان تشکیلاتی فرهنگی، صنفی، غیردولتی و غیرانتفاعی از دست‌اندرکاران مطبوعات و مراکز خبررسانی استان تشکیل می‌گردد تا به موجب اساسنامه و اهداف خود به ارتقای کمی و کیفی مطبوعات محلی که خود متضمن تقویت نقش مطبوعات کشور و افزایش استانداردهای کار خبری و اطلاع ­رسانی کشور است، کمک نماید.

وظایف خانه مطبوعات

در ماده ۲ اساسنامه خانه مطبوعات استان ها، وظایفی تحت عنوان وظایف خانه مطبوعات در هر استان به شرح زیر بیان شده است:

۱ کمک به تامین حقوق و گسترش آزادی­ های قانونی و مسئولانه رسانه های استان با رویکرد صنفی

۲ کمک به اقتصاد رسانه های استان از طریق آموزش و ترویج شیوه ­های روزآمد مدیریت رسانه

۳ استعدادیابی و حمایت از آموزش و اشتغال نیروهای مستعد در حوزه روزنامه­ نگاری حرفه­ ای

۴بسط و تقویت ارتباط مطبوعات استان با دستگاه ­های اجرایی، موسسات و نهادهای دولتی و عمومی و سایر صنوف و  تشکل­ های قانونی

۵ تدوین بانک ­های اطلاعاتی روزنامه­ نگاران، برگزاری جشنواره‏ ها، نمایشگاه ­ها و بزرگداشت مناسبت­ های مطبوعاتی در استان

۶ همکاری با مراکز عرضه و فروش نشریات محلی به منظور تقویت سامانه توزیع مطبوعات در استان

۷ دفاع از حقوق حرفه ­ای اعضا و داوری در اختلافات داخلی روزنامه ­نگاران استان

۸ حل مشکلات صنفی اعضا و فراهم آوردن تسهیلات رفاهی برای آنان

۹ تأسیس و تقویت تعاونی (مصرف، مسکن) و صندوق اعتباری حمایت، برای اعطای تسهیلات به اعضا

۱۰ جذب حمایت­ های مالی و تسهیلات دولتی و توزیع قاعده ­مند آنها در بین اعضا

۱۱ تدوین و اجرای برنامه‏ های فرهنگی- آموزشی در جهت توسعه کیفی مطبوعات استان

۱۲ آسیب‏ شناسی فعالیت­ های مطبوعاتی و طراحی ساز و کارهای لازم برای ارتقای کمی و کیفی مطبوعات استان

۱۳ـ ایجاد بستری برای خدمات رسانه‌ای و آموزشی به ادارات، ‌نهادها و متقاضیان در جهت تأمین مخارج مطبوعات

۱۴ آموزش شیوه‏ های حرفه­ ای روزنامه‏ نگاری و فنون و تخصص‏ های مرتبط به اعضا، روزنامه ­نگاران غیر عضو و علاقه‏ مندان به این حرفه

۱۵ تعامل فعالانه با اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان و اداره کل مطبوعات و خبرگزاری­ های داخلی در تکمیل بانک­ های اطلاعاتی، برگزاری جشنواره­ ها، فعالیت­ ها و بزرگداشت مناسبت­ های مطبوعاتی در استان بر اساس تفاهم ­نامه­ های منعقده و مصوب فی­مابین.

آیا به بقای روزنامه‌های کاغذی امیدی هست ؟!‏
دکتر ابراهیم جعفری ـ استاد علوم ارتباطات دانشگاه

دکتر ابراهیم جعفری ـ استاد علوم ارتباطات دانشگاه

روزنامه‌های کاغذی با توجه به مزایایی که دارند همچنان به عنوان رسانه ای قابل اعتماد برای افراد جامعه به شمار می روند.

چرا هنوز هم مردمانی در تاریک‎روشنای هوای پگاهی، همچو گنج‌یابان در پی روزنامه‎ موردپسند خود در پیشخوان دکه‌هایی می‌گردند که هنوز همه چراغ‌هایش را نتوانسته روشن کند؟ یا دیرهنگام شب، برخی در مسیر رفتن به خانه، دکه ‌به دکه شهر سرکشی می‌کنند تا روزنامه‎ای را بیابند که به سبب گرفتاری نتوانسته‌اند در بامدادان تهیه کنند. در هزارتوی روزنامه مورد اعتماد سالیان آنان، چیست که در شبکه های اجتماعی یافت نمی‌شود؟ خبر راستین!

امیدوارم روزنامه‌های کاغذی ـ بر جای بمانند و دوام بیاورند، زیرا مطالعه مخاطب از روی کاغذ، علاوه بر این که به سیستم بدن انسان آسیب نمی‌رساند، در صورتی که با نشانه‌گذاری بر روی مطالب مهم همراه باشد، بر درک مفاهیم به مراتب تاثیرگذارتر است. البته حمل مطبوعات به هر مکان نیز، مزیت دیگر آن است.‏

هیچ رسانه‌ای جایگزین رسانه دیگر نمی‌شود

‌‎زنده یاد دکتر کاظم معتمدنژاد در کتاب وسایل ارتباط جمعی خاطرنشان می‌سازد هیچ رسانه‌ای جایگزین رسانه دیگر نمی‌شود؛ بلکه در منظومه ارتباطات اجتماعی و در عرصه رقابت برای جلب مخاطب، متناسب با استعداد و قابلیت‌های خود کارکردی جدید پیدا می‌کند. به عنوان مثال وقتی شبکه‌های اجتماعی اخبار را در سریع‌ترین زمان ممکن انتشار می‌دهند، کارکرد مطبوعات باید بیشتر بر ژانرهایی نظیر مصاحبه، گزارش و تحلیل متمرکز باشد.

این تبدیل وضعیت در سایر رسانه‌ها نیز خودنمایی می‌کند؛ کما این که با توجه به تغییر سبک زندگی که با فراگیر شدن استفاده از خودرو همراه شده است، جایگاه رادیو به جای منزل و اماکن عمومی بیشتر در این وسیله نقلیه است؛ و از آنجا که بخش قابل توجهی از وقت مردم بخصوص در شهرهای بزرگ در خودرو و راه بندان سپری می‌شود، برنامه‌های آموزشی و سرگرم کننده در رادیو باید سهم بیشتری را به خود اختصاص دهد. به همین دلیل هیچ رسانه‌ای از میان نرفته و جای رسانه دیگر را نگرفته است. فقط تلگراف از میان رفت و به جایش فاکس و تلگرام و … با سرعت عمل بالا آمد.

ضرورت فراگیر شدن دانش و سواد رسانه‌ای

بدیهی است جهان امروز که به قول «مانوئل کاستلز» به جامعه شبکه‌ای تبدیل شده است، کاربران در پلت‌فرم‎ها و شبکه‌های اجتماعی هرروز با انبوه اخبار و اطلاعاتی مواجه می‌شوند که آنان را در خود غرق می‌کند. همین‌جاست که ضرورت فراگیر شدن دانش و سواد رسانه‌ای به شدت احساس می‌شود ؛ زیرا مخاطب در صورت آموزش سواد رسانه‌ای خودش با بینش درونی، اخبار واقعی را از شایعات باز می‌شناسد و در دورانی که ما گرفتار فوران اطلاعات و به تعبیر دیگر اضافه بار اطلاعاتی هستیم، قدرت تمیز و تشخیص سره از ناسره را پیدا می‎کند.

مزایای روزنامه‌های کاغذی

خوشبختانه این معضل در مطبوعات به کم‌ترین حد خود می‌رسد؛ زیرا مخاطب با مطالعه خبر در روزنامه‌های کاغذی از همان ابتدا اعتمادش جلب می‌شود؛ به دلیل این که مطالب مطبوعات از دروازه‌بانی‌های متعدد در هیات تحریریه عبور می‌کند و در غیر این صورت باید پاسخگوی افکار عمومی باشد.
از سوی دیگر در شرایط کنونی خوانندگان مطبوعات بیشتر از کسب اطلاع ، به دنبال ریشه‌یابی مسائل جامعه هستند؛ بنابراین گردانندگان آن باید به عناصر خبری ” چرا و چگونه ” که در ذهن مخاطبان شکل می‌گیرد، پاسخ دهند.‏

اگر چه برخی روزنامه‌های مکتوب، نسخه الکترونیک هم دارند؛ اما با وجود گسترش رایانه ها و تجهیزات ارتباطات الکترونیکی، هنوز ما در کشور شکاف دیجیتالی داریم؛ به این مفهوم که همه مردم به چنین ابزاری دسترسی ندارند. از سوی دیگر بررسی‌ها نشان می‌دهد اغلب مردان و زنان میانسال با رسانه‌های الکترونیک مانوس نیستند و توان استفاده از نسخه‌های دیجیتالی روزنامه‌ها را ندارند. ضمن این که حلاوت مطالعه روزنامه‌های کاغذی برای آنان بسیار دلپذیرتر است.‏

ادامه حیات روزنامه‌های کاغذی

بنابراین با قاطعیت می‌توان گفت که روزنامه‌های کاغذی همچنان قادرند به حیات خود ادامه دهند. فراموش نکنیم که در ابتدای ورود رادیو و بخصوص تلویزیون به دلیل جاذبه‌های آن‌ها، تا سال‌ها بعد مطبوعات در آستانه ورشکستگی قرار داشت؛ اما به دلیل کاستی‌های رادیو و تلویزیون در پاسخگویی به عناصر خبری «چرا و چگونه»، مطبوعات باردیگر جایگاه خود را به دست آورده و مخاطبان بیشتر و در عین حال فرهیخته را به سوی خود کشانده اند.‏
از این رو در عصر کنونی که افکار عمومی بالاترین قدرت حاکم در جهان است، هیچ رسانه‌ای به اندازه مطبوعات قادر به اقناع مخاطبان فعال و جستجوگر نیست و به همین دلیل به بقای روزنامه‌ها امیدوارم.‏

دکتر ابراهیم جعفری ـ استاد علوم ارتباطات دانشگاه

عناصر سازنده تیتر / مجموعه گفتارهایی از دکتر مجید رضائیان

تیتر نویسی” عنوان مجموعه گفتارهایی از دکتر مجید رضائیان است که بخش های نخستین آن به مقدمه،نقش تیتر نویسی در روزنامه نگاری ، تاریخچه تیتر  و رابطه تیتر با واژه اختصاص داشت. در بخش آخر این مجموعه نیز عناصر سازنده تیتر مورد بررسی قرار می گیرد.

عناصر سازنده تیتر

در تیتر پاراگراف‌ها به کمک شما نمی آیند .  مسئله‌ای که اینجا پیش می‌آید این است که عناصر سازنده تیتر چیست؟ در پژوهش‌های معتبر دنیا می‌گویند تیتر را با سه s می‌شناسیم: summarize, sell, signal  عناصر سه‌گانه که آرایش زبانی تیتر را می‌سازند شامل: ۱- خلاصه‌کنندگی ۲- بفروش بودن ۳-  نشانه‌ گذاری.

تیتر باید خلاصه کند، سیگنال بدهد و حتما بفروش باشد. در بفروش بودن، تیتر چاپی با تیتر اینترنتی فرق می‌کند، می‌گویند از وقتی اینترنت آمده تیترها خیلی ضعیف شده است چرا؟ چون سردبیران در رسانه‌های اینترنتی نمی‌خواهند چشمان عابران پیاده را از کنار دکه‌ها بفریبند، اما سردبیران رسانه‌های چاپی، همواره این توقع را دارند که با تیترشان چشمان عابران پیاده را بفریبند، بنابراین عنصر sell اهمیت بیشتری برای آن‌ها دارد. با این‌وجود، در فضای اینترنت، اطلاعات زیاد است، باید به تیترها رسید و نباید یک تیتر معمولی بزنید و بروید، در عین حال تیترهای اینترنتی عنصر سیگنال را دارد و کوتاه و خلاصه بودن (summarize) هم در آن مشهود است.

آسیب های بزرگ تیتر نویسی

در روزنامه‌نگاری ایران بیشترین چیزی که امروزه به آن نیاز داریم، تیتر نویسی است. یکی از آسیب‌های بزرگ،رواج واژه‌های گویشی در تیتر هاست. این گویش‌ها مربوط به نسل سومی‌های ما می‌شود که خیلی باهوش هستند و برای روزنامه‌نگاری زحمت می‌کشند، اما به عنوان یک روزنامه نگار و معلم این رشته از آنها می‌خواهم که ادبیات گویشی که در زبان‌شناسی به آن ادبیات عرفی  می‌گویند را با ادبیات روزنامه‌نگاری یکی نکنند. مثلا اگر در تیتر بنویسیم “راستش اینه” ممکن است اصطلاحی باشد که در یک فیلم گفته شده ولی نباید به عنوان تیتر نوشته شود، این‌گونه ما به ادبیات روزنامه‌نگاری لطمه می‌زنیم. کاش این موضوع فقط در تیتر خلاصه می‌شد، در متن هم این‌گونه نوشتن، رواج پیدا کرده است. همچنین در رسانه‌های اینترنتی.

یک پرسش: چرا در سایر نقاط دنیا این‌گونه نیست؟ مگر آنها رسانه اینترنتی ندارند؟ مگر روزنامه ندارند؟ ما باید ملاک سنجشی داشته باشیم. سیگنال در تیتر لزوما نباید واژگان عرفی و عامه باشد، آن واژه‌ها را باید تبدیل به ادبیات تیتر کرد ، باید ادبیات تیتر بیافرینیم به نوعی که ادبیات فارسی را تقویت کند نه تضعیف.

بحث دیگری که پیش می‌آید این‌ است که وقتی می‌خواهیم تیتر بزنیم آیا می‌شود بعضی از این عناصر سازنده تیتر ـ نشانه‌گذاری، کوتاهی و بفروش ـ در آرایش زبانی تیتر نباشد؟ مثلا دوتای آن باشد و یکی نباشد و آیا می‌شود عنصر دیگری هم به آن اضافه کرد؟ پاسخ پرسش اول این است که هرگز؛ هر سه عنصر باید در تیتر باشد، نمی‌توانیم عنصر سیگنال را در تیتر نگذاریم.

مثلا می‌گویند تیترهای اینترنتی در عناصر زبانی عنصر sell ندارد. یک عده‌ای پاسخ می‌دهند که چنین چیزی محال است، چون همه رسانه‌ها دنبال این هستند که بازدید‌کنند‌شان بالا برود. ویلسون و اسپربر تحت عنوان “تئوری ربط در تیتر” همین را می‌گویند.

عنصر چهارم در تیتر

در رسانه اینترنتی اولین حلقه ارتباط بازهم تیتر است. من به این سه عنصر یک m اضافه کردم که همان مدیا است، چون آن سه عنصر درونشان مخاطب نشسته است، اگر شما بگویید مدیا در سیگنال وجود دارد، یعنی دارید سیاست رسانه را علامت می‌دهید،  پس ارزش رویداد را هم می‌توانید علامت دهید، نیاز مخاطب را هم می‌توانید علامت دهید.در حالی که لزوما ،این نیست. باید m را بگذاریم، چون اساسا وقتی شما روزنامه یا رسانه بخش خصوصی می‌شوید، سعی می‌کنید به نیاز ها و دیدگاه‌های مخاطب بپردازید، در روزنامه‌های خصوصی به خاطر بقا مارکتینگ خیلی مهم است، چه در تیتر و چه در متن، ولی در تیتر چرا باید m را مستقل ببینیم؟

بخاطر این‌که اگر مدیا را مستقل نبینید این امکان وجود دارد که تیتر شما در آن دو ضلع حرکت کند و بعد شما از هدف‌های اصلی به عنوان یک رسانه غافل بمانید، این روزنامه‌‌نگاری متعادل نیست،‌ روزنامه‌نگاری پادوکسیکال است، اگر یک بُعد را ببینید و یکی را نبینید از بین می‌روید، اگر مخاطب را ببینید سیاست رسانه را نبینید، رسانه از بین می‌رود. در متن، شما فرصت دارید و به این می‌رسید اما در تیتر باید به طور مستقل ببینید. این استدلال ضرورت توجه بهm است.

تأثیر زمان در عناصر سازنده تیتر

شبی که ما در شرق دنیا برای ۱۱ سپتامبر تیتر زدیم ، ۱۲ ساعت از سردبیران آمریکا و ۷ ساعت از سردبیران اروپا جلوتر بودیم . چون ۴۵/۹ صبح این اتفاق افتاد و ما شب تیتر زدیم و آمریکایی ها و اروپایی‌ها بعد از ما تیتر زدند. من آن شب تیتر زدم “انفجار” فردای آن زدم “سرنخ”.تا ۲۸ شب تیتر یک کلمه‌ای و دو کلمه‌ای زدم. حتی هفته بعدی که آمریکا به افغانستان حمله کرد؛ من ۴-۵ شب قبل‌تر-در جام جم تیتر زدم: “همین هفته”  و حمله اتفاق ا فتاد.

۱۲ ساعت زودتر تیتر زدم “انفجار” چون نمی‌خواستیم موضع‌گیری کنیم که این الان چه سمت و سویی دارد، فردای آن روز هم یکی از روزنامه‌های معتبر آمریکا تیتر زده بود “رسوایی” که این سه عنصر summarize, sell, signal در تیترش وجود دارد، در تیتر انفجار هم این سه عنصر هست؛ ولی در هر سه تیتر یک m روشن و واضح وجود دارد. m باید معلوم باشد نمی‌توانید بگویید m را در دل سیگنال ببینیم. البته اگر کسی هم بگوید من مخالفتی ندارم؛ ولی باید یادش باشد که این سیگنال زیرمجموعه دارد یکی سیگنال مخاطب و یکی سیگنال رسانه است.

اهمیت عناصر سازنده تیتر

می‌خواهم موضوعی را از یک پژوهش بگویم: می‌گویند وقتی شما تیتر می‌زنید از آن یک برداشتی می‌شود و بعد لید را می‌خوانند و از آن برداشتی دیگر می‌شود و بعد متن را می‌خوانند و از آن هم برداشتی می‌شود. حال اگر در یک کار تحقیقی آزمایش کنیم آیا به این نتیجه می‌رسیم که این سه برداشت یکی است یا خیر؟ خوزه‌لئون در دانشگاه مادرید اسپانیا تحقیقی در این رابطه انجام داده‌است.

او به یک عده از مخاطبان گفت فقط تیتر را بخوانید، به گروهی دیگر گفت فقط لید را بخوانید، به یک عده هم فقط متن را برای خواندن داد و به یک عده هم تیتر و لید و متن را با هم داد که بخوانند. بعد از آنها پرسید که به چه برداشتی رسیده‌اند؟ نتیجه تحقیق این شد کسانی که لید و متن را و کسانی که تیتر، لید و متن را با هم خوانده بودند، برداشتشان از کسانی که فقط تیتر را خوانده بودند، متفاوت بود. این یعنی این‌که تو می‌توانی با تیتر برداشتی را به مخاطب ارائه کنی که از متن فاصله داشته باشد، یعنی جامع‌تر از متن باشد. اگر در دنیا تیتر مهم است، به این دلیل است که در آرایش زبانی تیتر، باید دقت کنیم که آیا آن عناصر را کامل گذاشته‌ایم یا نه؟

تأثیر تیتر بادوام در خبر

کتاب “دانو‌تا ریح” که تحت عنوان “زبان تیتر” در ایران ترجمه شده است، جمله زیبایی دارد: می‌گوید روزنامه‌ها متون بی‌دوامند؛ اما تیتر جنبه‌ای از روزنامه نگاری است که می تواندتا مدتها دوام و اثر آن با مخاطب همراه باشد. یعنی تیترها بادوام‌تر از متن ها هستند. چرا در تمام دنیا سردبیران موفق را با تیترهاشان می‌شناسند؟ می‌گویند کسی که تیترنویس خوبی است، سردبیر خوبی هم می‌تواند باشد. تیتر از پایه‌های سردبیری است، تیتر باید بتواند متن بادوام بسازد. منظور، دوام بر ذهن مخاطب است. الان چند درصد از تیترهای ما دوام دارد؟ در دنیای رسانه‌ای امروز تیترهایی را می‌زنند که دوام داشته باشد و مخاطب مدتها با آن همراهی کند.

در نمایشگاه کتاب گزارشی را بچه‌ها نوشته بودند من برایش تیتر زدم: “امروز کتاب تیتر اول می‌شود” ناشران خیلی استقبال کردند؛ چرا؟ چون این تیتر دیگر متن بی‌دوام نیست.اختلالات تلفن همراه زیاد شد؛ تیتر زدم:‌” تلفنی که با مردم همراه نیست” و یا برای گزارشی در باره خانم‌هایی که عشق خرید طلا دارند، تیتر زدم: “مرحمت فرموده ما را حس کنید” زنان عشق خرید طلا دوست دارند دیده شوند.

دانو‌تا ریح می‌گوید: تیتر، متنِ با دوام است. بنابراین شما باید در تیتر، چشم‌اندازی را باز  کنید که به نتیجه تحقیق آقای خوزه‌لئون هم برسد.

پرسپولیس با تیم الغرافه قطر در دوحه در جام باشگاه‌های آسیا بازی داشت، فورواردشان آقای فرهاد مجیدی بود،  تیم مقابل سه بر صفر به پرسپولیس باخت. یکی از خبر گزاری ها تیتر زده بود “۳ امتیاز شیرین در خانه فرهاد” این تیتر، متنِ با دوام است.

منبع: مدرسه همشهری

روزنامه وقایع اتفاقیه ، دومین نشریه فارسی‌زبان

تاریخچه روزنامه وقایع اتفاقیه

روزنامه وقایع اتفاقیه نام دومین نشریه فارسی‌زبان و روی هم رفته، پس از کاغذ اخبار و روزنامهٔ آشوری‌زبان زاهر یرادی باهرا، سومین نشریهٔ ایران است. این هفته نامه به دستور میرزا تقی خان امیرکبیر در تهران در دوران ناصرالدین شاه منتشر می‌شد. نخستین شمارهٔ این نشریه هفتگی در ۵ ربیع‌الثانی سال ۱۲۶۷ هجری قمری به چاپ رسید. در این شماره، تصویر شیر و خورشید با جمله یا اسدالله الغالب به شیوه‌ای خاص طراحی شده بود که واژه الله بالای شیر قرار گیرد. «یا اسدالله الغالب» و همچنین عبارت روزنامه اخبار دارالخلافه طهران [=تهران]، در فضای گرافیکی ویژه‌ای به صورت غیرمتداول خوشنویسی رایج سامان داده شده بود.

تأثیرپذیری خط و خوشنویسی نستعلیق از نوآوری‌های دورهٔ قاجار، در روزنامه وقایع اتفاقیه نیز به نحو چشمگیرتری نمود می‌یابد. انتشار روزنامه وقایع اتفاقیه در راستای اهداف امیرکبیر برای انجام تغییراتی بنیادین در ایران به منظور گام برداشتن در مسیر پیشرفت آن کشور تلقی می‌گردد. اما وی اندکی بعد (سال ۱۲۶۸ ه.ق.) کشته می‌شود.

روزنامه وقایع اتفاقیه پس از امیرکبیر

سرانجام پس از آنکه ادارهٔ این روزنامه سال‌ها در دست کسان دیگری افتاد، اداره روزنامه وقایع اتفاقیه در ۱۲۸۸ قمری،به محمدحسن خان صنیع‌الدوله (اعتمادالسلطنه)، مترجم دربار، رئیس تازهٔ ادارهٔ انطباعات ناصر الدین شاه و فرزند حاج علی خان حاجب‌الدوله (قاتل امیر کبیر)، سپرده شد. او هم در عمل، روزنامه جدیدش ـ روزنامهٔ ایران ـ را جایگزین این روزنامه که البته آن زمان نامش دیگر روزنامه وقایع اتفاقیه هم نبود، کرد. به جز اعتمادالسلطنه، بقیه دست‌اندرکاران و گردانندگان روزنامه، پیوسته در تغییر بودند. از شماره ۴۷۱ به بعد، این روزنامه با نام روزنامه دولت علیه ایران به چاپ رسید. تعداد صفحه‌های این روزنامه از چهار تا دوازده در نوسان بود.

محتویات روزنامه وقایع اتفاقیه

در این روزنامه، اخبار داخلی شامل خبرهای مربوط به پایتخت (اخبار دارالخلافه)، دربار و سفرهای ناصرالدین‌شاه، عزل و نصب‌ها و اعطای مقام‌ها، نشان‌ها و امتیازات چاپ می‌شد. در برخی شماره‌های آن، اعلان‌های رسمی دولتی در ورقه‌ای جداگانه چاپ و همراه روزنامه، توزیع می‌شد که به آن اشتهارنامه می‌گفتند. در برخی شماره‌ها نیز اخبار و رویدادهای شهرستانهای ایران به چاپ می‌رسید. در بخش اخبار خارجی، بیشتر اخبار مربوط به دگرگونی‌های سیاسی و اقتصادی کشورهای اروپایی به چاپ می‌رسید؛مقالاتی از روزنامه‌های اروپایی برگرفته می‌شد و با ترجمهٔ روان فارسی در روزنامه منتشر می‌شد. بسیاری از این ترجمه‌ها کار خود صنیع‌الدوله بود.

سبک نوشتاری روزنامه وقایع اتفاقیه

روی‌هم‌رفته روزنامه وقایع اتفاقیه از زبان نوشتاری ساده‌ای بهره می‌برد. این زبان تا زمان جنبش مشروطیت در نوشته‌های این دوره کمتر به چشم می‌خورد. در بیشتر شماره‌های روزنامه، صورت قیمت اجناس مورد نیاز مردم به نرخ رسمی دولتی چاپ می‌شد (نرخ ارزاق)؛ در برخی شماره‌های آن اعلان فروش کتابهای تازه چاپ شده منتشر می‌گشت. روزنامه وقایع اتفاقیه به خبرهای مربوط به کودکان و نوجوانان هم عنایت فراوان داشت. از جمله می‌توان به انتشار مستمر و پیوستهٔ اخبار مدرسهٔ دارالفنون، گزارش‌های بیماریهای کودکان و آبله کوبی ایشان، خبرهایی پیرامون کودکان فرنگی، گزارش‌های مربوط به حوادث کودکان، کودکان بزهکار و حتی اخبار و آگهی های کتاب کودک، اشاره نمود. گذشته از نشان رسمی کشور ایران (شیر و خورشید)، نخستین تصویر مطبوعات ایران، در شماره ۴۷۱ روزنامهٔ وقایع اتفاقیه به تاریخ ۲۸ محرم ۱۲۷۷ ق. منتشر شد؛ این تصویر، عکسی از جان‌به‌دربردن معجزه‌آسای یک کودک در مجلس تعزیه بود.

نظر امیرکبیر درمورد روزنامه وقایع اتفاقیه

امیرکبیر درباره این روزنامه گفته‌است: عوام نمی‌دانند که مصرف و حسن این روزنامه وقایع اتفاقیه در چیست؛ یا خیال می‌کنند که دیوانیان عظام شروع به این کرده‌اند به جهت منافع و مداخل. لکن این‌طور نیست و نباید باشد. این اخبار چیزی است. این‌ها به جهت تربیت خلق است و اینکه این‌ها از امور دیوانی و اخبار و مناسبات دول و منافع خاص و عام و مقتضیات عصر عالِم باشند؛ و اینکه تا روزی که من هستم نمی‌شود که این اطلاع به عامه نرسد. این روزنامه منصبی نیست که به کسانی که از دیوان اعلی اسامی ایشان تعیین شده، به این‌ها برسد و به دیگران نرسد.

منبع: ویکی پدیا

مروری بر انتشار روزنامه عصر اقتصاد و مطالب آن

روزنامه عصر اقتصاد ، روزنامه ارگان اتاق بازرگانی تهران به سردبیری و مدیر مسئولی دکتر محمود کیهان، استاد حقوق دانشگاه تهران و از وکلای حقوقی و بعدها مشاوران حقوقی سازمان برنامه و بودجه در سال های دهه ۲۰ و ۳۰ خورشیدی یکی از نشریات اقتصادی مطلوب زمانه خود بود.

روزنامه ای که در دوره نخست وزیری علی سهیلی و زمان اشغال ایران از سوی متفقین آغاز به انتشار نمود. ساختمان این نشریه در خیابان سعدی تهران و در سال نخست به قیمت دو ریال فروخته می شد از شماره ۱۱۰ قیمت آن به ۴ ریال و صفحات آن به هشت صفحه افزایش یافت.

وضعیت ایران در زمان جنگ جهانی

در زمان انتشار این جریده، وضعیت اقتصاد ایران در بحرانی ترین زمان خود قرار داشت و مدیریت کلان کشور بین راهبری یک شاه جوان و اعمال نفوذ نیروهای اشغال گر متفقین در نوسان بود. کم و بیش امنیت مناطق شمالی و جنوبی کشور از سوی کشورهای شوروی و انگلیس مورد تهدید واقع بود و بخش قابل توجه ای از کالاهای اساسی از جمله غلات و حبوبات اغلب مورد مصرف قشون متفقین قرار می گرفت. قحطی معروف ابتدای دهه ۲۰ و در دوران نخست وزیری قوام السلطنه کاملا این وضعیت بحرانی را بازتاب می دهد.
این نشریه، طی دو سال با تغییراتی در کمیت و کیفیت صفحات آن منتشر می شد و از اعتبار قابل ملاحظه ای برخوردار بود.

***

انتشار اولین نسخه روزنامه عصر اقتصاد

روز سه شنبه پانزدهم آذر ۱۳۲۲ اولین شماره روزنامه عصر اقتصاد در کیوسک های شهر تهران توزیع شد. روزنامه‌ای که رخدادها و تحولات  سیاسی آن روزها را نادیده نمی گرفت اما بار اقتصادی مطالب و  مباحث آن، چنان قابل درخور و پرو پیمان بود که مردم ترجیح می دادند  اخبار روزانه کشور را از زوایای اقتصاد ببینند. این روزنامه دو سال پس از اشغال ایران نیروهای متفقین منتشر می شد و طبیعی بود که بخش قابل توجهی از مطالب آن مربوط به موضوع جنگ باشد. معمولا اخبار روزانه جنگ در کشورهای درگیر و نیز اخبار روزانه جنگ در اقصی نقاط کشور مان جزو مطالب هر روزه این روزنامه بود.

چارچوب فعالیت خبری این روزنامه در سرمقاله های شماره های نخستین آن اعلام شده است اما گاه در برخی از مسائل مهم، خود لازم می‌دید که بار دیگر معیارهای خود را بازگو نماید: چندانکه در شماره های نخست خود اعلام داشت.

اهداف انتشار روزنامه عصر اقتصاد

«عصر اقتصاد که هدف اصلی آن راهنمایی بازرگانان و طبقات مولد ثروت است از روزنامه هااست که مخصوص مردان یعنی مردمی که فکر و هوش خود را مصروف تجارت و کارهای کسب ثروت نموده اند منتشر می شود و هدفی جز نشان دادن راه صواب و سر موفقیت در راه ندارند….. عصر اقتصاد را هر بازرگان، هر صاحب کسب و هنر، هر رئیس شرکت و هر صاحب کارخانه و به عبارت ساده  تر هر مرد کار باید بخواند. همچنین نظر به تنوع موضوعات آن خواندن عصر اقتصاد برای عموم مفید می باشد.»

همچنین در سرمقاله شماره نخست آن آمده بود «چون اطاق بازرگانی وظیفه دارد در پیشرفت اقتصاد کشور اهتمام نماید و یکی از طرق اجرای این منظور آن است که اذهان عمومی مخصوصا بازرگانان و طبقات مولد ثروت نسبت به امور اقتصادی و اقداماتی که در راه اصلاح آن لازم است به‌عمل آید، روشن شود اطاق بازرگانی به انتشار این روزنامه مبادرت می نماید.» و در بخش دیگری از همین سرمقاله اضافه نمود «ما دوست داران ترقی اقتصادی ایران را دعوت می کنیم که نظر خود را در باره مطالبی که در این نامه بحث می شود داده و بدانند که هیچ نوع پیشرفتی در این زمینه حاصل نمی شود مگر اینکه مردم را کم کم به معایب و نواقص کار آشنا کرد و راه چاره و دردهای اقتصادی را پیش پای آن ها گذاشت.»

 بهره برداری از آراء و تفکرات تجار و بازرگانان

این نشریه چندان که در اولین سرمقاله خود اشاره نمود، امیدوار بود که با انتشار چنین نشریه ای بتواند از آراء و تفکرات تجار و بازرگانان بهره برداری نماید. تجار و اصنافی که به تدریج در حال شکل دهی هیئت های جدیدتر و مدرن تری از تشکل های تجاری بودند «اطاق بازرگانی امیدوار است مخصوصا در این موقع که  دچار بحران بزرگ اقتصادی بوده و مدتی است اهالی گرفتار سختی زندگی و تنگی معیشت می باشند بتواند کمک فکری موثری در راه بهبود وضع اقتصادی کشور کند و برای رفع سختی های زندگی راه های حلی پیش پای بگذارد.»

اخبار بازار در روزنامه عصر اقتصاد

روزنامه عصر اقتصاد در کنار اخبار روزانه اقتصاد کلان و سیاست روز، اطلاعات و گزارش هایی از بورس و وزارت دارایی و بانک ملی هم منتشر می کرد. از سوی دیگر، همه روزه اخبار روزانه بازار نیز چاشنی مباحث اقتصاد کلان می شد «عصر اقتصاد سعی کرده است مظنه جات را همه روزه به اطلاع عموم برساند یا اینکه به علت فقدان موسسه بورس بدست آوردن نرخ واحد برای هر کالا که یومیه مورد معامله قرار می گیرد کار دشوار است. عصر اقتصاد بوسیله دستگاه مخصوصی که برای این منظور تشکیل داده موفق شده است به بهترین وجهی نرخ کالا ها را یومیه در این قسمت از روزنامه درج نماید.»

انتشار روزنامه عصر اقتصاد به صورت هفتگی

این روزنامه طی ۱۳۴ شماره از انتشار خود ـ که همه این شماره ها بصورت روزانه و از شماره ۱۱۰ به صورت هفتگی  منتشر می شد ـ عمدتا به مسائل اقتصادی ـ تجاری و بازرگانی می پرداخت. عصر اقتصاد در مقالات اصلی خود در کنار طرح موضوعات اساسی اقتصاد کشور در چارچوب سرمقاله، مقاله و گزارش به اخباری چون دیدارهای سفرا و نمایندگان کشورهای خارجی با شاه و نمایندگان مجلس، گزارش هایی از جلسات مجلس شورای ملی، آخرین اخبار رادیو، تحولات نفت، گزارش ها و انعکاس سخنرانی های باشگاه بازرگانان و تجار و همچنین انعکاس جلسات اطاق بازرگانی، اخبار مطبوعات خارجی از جمله تایمز مالی و اکونومیست لندن……. می پرداخت.

چنانکه پیشتر گفته شد، عصر اقتصاد اما  از ۱۵ آذر ۱۳۲۲ و از شماره ۱۱۰ به روزنامه هفتگی در هشت صفحه تبدیل شد. در شماره ۱۳۴ این نشریه دلایل انتشار هفتگی  آن با صراحت تشریح شده است. همچنین در سرمقاله این شماره ـ ۱۳۴ ـ یکبار دیگر استراتژی و اصول و معیارهای خبری و رسانه ای خود را بازنشر داده است.

روش انتشار روزنامه عصر اقتصاد

« روزنامه عصر اقتصاد همان روشی را که در بدو انتشار در شماره اول خود به آن اشاره نمود همواره تعقیب و برای پیشرفت اقتصاد کشور و روشن کردن اذهان عمومی مخصوصا طبقات مولد ثروت اهتمام کرده و مسائل اقتصادی را بیطرفانه بررسی و هر یک را به موقع خود طرح و تا آنجا که ممکن بود در راهنمایی بازرگانان و مولدین ثروت سعی وافی مبذول داشت. البته نمی گوییم در این مدت کوتاه آنچه را که خود انتظار داشتیم و علاقمندان به ترقی اقتصادی کشور منتظر بودند از حیث طرح مسائل اقتصادی و پیدا کردن راه حل آن ها و مطالعه مشکلات زندگی که مخصوصا در این دوره جنگ عموم ملل با آن مواجه می باشند عملی نموده و به معرض افکار عمومی گذاشته ایم لیکن تا آنجا که اسباب کار و اوضاع و احوال به ما اجازه می داده است در راه نیل به مقصود کوشیده ایم.

سعی می کنیم مجله عصر اقتصاد که عجالتا تنها نشریه اتاق بازرگانی می باشد از حیث تهیه وسائل ارتباط بازرگانان داخلی با موسسات و بازرگانان سایر کشورها با سبک نوین و از حیث روشن کردن اذهان عمومی و طبقات مولد ثروت و مخصوصا راهنمایی بازرگانان با همان روش سابق بکار خود ادامه داده و بیش از پیش در راه نیل به مقصود بکوشیم ـ انتظار داریم که خوانندگان عصر اقتصاد و مشترکین محترم ما همان علاقه و اشتیاقی که نسبت به روزنامه عصر اقتصاد ابراز داشته اند به مجله عصر اقتصاد نیز ابراز داشته و بعد از انتشار آن از هر نظری که دارند و هر نقصی که در آن می بینند ما را مطلع فرمایند.»

رویدادهای مهم روزنامه عصر اقتصاد

همانطور که پیشتر بدان اشاره شد این روزنامه در زمان اشغال ایران و خروج رضاشاه و آغاز دوران پهلوی دوم در ایران منتشر می شد. دوران انتشار این نشریه از ۱۳۲۲ تا پایان سال ۱۳۲۳ امتداد داشت. طی این دوران رویدادهای زیر به عنوان مهمترین رویدادهای کشور در این روزنامه منعکس شده است. فوت رضاشاه در ژوهانسبورگ، انتقال جنازه رضاشاه از ژوهانسبورگ به مصر و ایران، اشغال آذربایجان از سوی ارتش سرخ، جنجال موافقان و مخالفان میلیسپو، استعفای دکتر میلیسپو، رخدادهای مربوط به جنگ جهانی دوم و پیشروی متفقین، تشکیل اتحادیه تجار و اصناف، ابقای علی سهیلی در سمت نخست وزیری و تشکیل کابینه جدید…..

سرمقاله های روزنامه عصر اقتصاد

سرمقاله های عصر اقتصاد به مسائل اساسی اقتصادی روز و هفته کشور اختصاص داشت و بیشتر به مباحث تحقیقی اقتصاد کلان می پرداخت. در عین حال مباحثی از آن دست هم بود که گاه بی گاه به آن می پرداخت.

برخی از سرمقاله ها بدین ترتیب بود: تاریخچه اطاق بازرگانی، اهمیت اطلاع رسانی در مورد نرخ کالا، لزوم اطلاع از وضع اقتصادی، تثبیت یا تنزل قیمت ها، اهمیت ثروت، وضع کار پست و تلگراف، تشکیل شرکت و بازار سهام، اهمیت سرمایه، ترقی اقتصادی منوط به تامین قضایی و توسعه فرهنگ است، نکاتی پیرامون تعلیمات اجباری، مسئولیت حرفه ای، اصلاح دستگاه قضایی، سیاست تعادل اقتصادی، پیرامون آزادی تجارت، تثبیت یا افزایش قیمت ها، مقام پول در بازرگانی، اهمیت جمعیت، وضع اتوبوس های تهران، جنگل، بازار سیاه، بنگاه خیریه عمومی، مقام پول در بازرگانی، ایجاد بورس، مالیات خود کتبی، سرشماری و توزیع کالا های انحصاری، کابینه بی وزیر، لزوم آمار و سازمان آماربرداری، نقشه های اقتصادی چند ساله، لزوم وضع قانون کار و تاسیس وزارت کار…

واکنش روزنامه عصر اقتصاد به برنامه های کلان کشور

برخی از سرمقاله ها که واکنشی به برنامه های کلان کشور در همان زمان بود بطور مشخص خطاب به هیئت مستشاران امریکایی نوشته می شد. هیئتی که در آن زمان مسئولیت برنامه های اقتصادی کشور را بر عهده داشتند.  در یکی از این سرمقاله ها، به نام «فقر اقتصادی» صریحا این انتقاد  به چشم می خورد «مدتی است هیئت مستشاران امریکایی با اختیارات قانونی که دارند اقداماتی برای اصلاح امور اقتصادی این کشور نموده ولی تاکنون نیز موفق به اصلاحاتی که منظور نظر عموم بوده است نشده اند….. لازم نیست شخص در اوضاع اقتصادی کشور دقیق شود تا ملاحظه  فقر اقتصادی و پستی سطح زندگی مردم را بکند.

در هر شهر و دهکده  اگر به اطراف خود نگاه کنید گذشته از عده زیادی مستمند و بینوا  که به نان شب محتاجند و دست گدائیشان دراز و به عده آن ها هر روز افزوده می شود وضع زندگی عموم مردم خوب نیست…… شاید بخاطر داشته باشیم بیست سال پیش به هر دهی که می رفتیم و به خانه هر دهقانی که وارد می شدیم می دیدیم  که اطاق  محقر آن دهقان با قالی فرش شده و روی رفها و طاقچه های آن با سماور و سینی برنجی و مقداری ظروف چینی و بلور و سایر لوازم زندگی مزین شدهبود.

لباس دهقان نسبتا تمیز بوده و غالبا زنان آن ها زیورهایی از قبیل گردن بند و گوشواره از سکه های ندیم و اشرفی و پنج هزاری طلا یا لیره بخود می آویختند و روی هم رفته استطاعت اقتصادی یک دهقان بهتر از امروز بوده و می توانست با حاصل زمین زراعتی و گاو  گوسفندان خود زندگی نسبتا راحتی  داشته باشد.

ولی امروز اگر به همان دهستان و خانه همان دهقان وارد شویم  اثری از آن زندگی نمی بینیم. شاید آن زندگی ساده و استطاعت مالی همان فرد عادی دهقان را امروز متمول ترین آن ها نداشته باشد. شاید غالب آن ها برای امرار معاش و نان روزانه و تهیه قماش  خود و خانواده خود محتاج به قرض باشند، غریب این است که آن وقت راه آهن نبود. راه های شوسه امروزی وجود نداشت. وزارت کشاورزی و بانک های کشاورزی  برای کمک به بهره برداری کشاورزان تاسیس نشده بود و قانون عمران و آبادی هنوز وضع نشده بود.

ولی امروز با اینکه موسسات فوق وجود دارد هر روز آبادی های کشور رو به خرابی است.. در هر کشوری بطور کلی نظم اقتصادی در اثر عوامل سه گانه وضع جغرافیایی، طرز فکر و استعداد مردم و روابط با سایر کشورها بر قرار شده و وظیفه دولت است که در راه بهبود آن عوامل بکوشد و از اقداماتی که موجبات  اختلال انتظام اقتصادی را فراهم می آورد جدا جلوگیری کند تا در اثر آن وضع زندگی مردم بهبود حاصل کند و به اصطلاح درجات بالاتری را از تمدن می پیمایند.»

اعتراض روزنامه عصر اقتصاد به سیاست های ناکارآمد میسیون های امریکایی

یا در یکی از این سرمقاله ها با عنوان «دولت ناگزیر است در سیاست اقتصادی خود تجدید نظر کند» نویسنده با اشاره مستقیم به سیاست های ناکارآمد میسیون های امریکایی، نوشته است «اکنون ما فقط یک مطلب را می خواهیم در اینجا تذکر دهیم و هیئت حاکمه و میسیون امریکایی را متوجه سازیم و آن اجتناب از تعقیب یک سیاست اقتصادی غیرمنطقی است. می خواهیم سوال کنیم آیا تعقیب سیاست انحصار بازرگانی  باز هم به صلاح کشور است یا باید الزاما از بین برود.

ما در شماره های پیشین میسیون امریکایی را متوجه کردیم که انجام کارها را بدست اشخاصی می سپارند که در صلاحیت و درستی آن ها خودشان  تردید دارند!… و حتی سوال کردیم که اگر بخواهید تجارت بکنید آیا سرمایه خودتان را بدست اشخاص نادرست می سپارید اگر برای شخص خود چنین کاری نمی کنید چرا چرخ های اقتصادی کشور را بدست اینگونه اشخاص می سپارید.»

نویسنده سرمقاله سپس افزود: «تصور می کنیم که یک موضوع برای ما و شما واضح باشد و آن این است که ترقی قیمت ها بردارایی و سرمایه یک عده افزوده شده و عده ای در اثر گرانی هزینه زندگی بی بضاعت و مفلس شده اند حتما علت عمده گرانی هزینه زندگی را شما و ما در کمیابی جنس و عدم تعادل تولید با مصرف تشخیص می دهیم.

چنانچه شما اداراتی درست کرده اید که عموم فعالیت های اقتصادی را فلج  کرده اند یک مشت جنس هم که دارید به بازار نمی آورید و در اثر نبودن جنس قیمت ها پایین که نیامد هیچ از پارسال تا حالا ترقی هم کرده است.»

سرمقاله نویس روزنامه عصر اقتصاد در بخش دیگری از همین سرمقاله مطول نوشته است «خوب چه راهی برای تغییر وضع و عودت آن بحال عادی در نظر گرفته شود. اگر بنا باشد کارهای مولد ثروت و بازرگانی کشور بازهم در دست دولت بماند و مانع شوند اشخاصی که در اثر وضع استثنایی سرمایه دار شده اند سرمایه های خود را در راه تولید ثروت بکار گیرند مگر وضعیت بدتر نخواهد شد؟ شما می خواهید قیمت ها را پایین بیاورید و تثبیت کنید ولی جلوی تولید را بسته اید! مگر تولید نشود و در بازار عرضه نشود قیمت ها تنزل خواهد کرد……

به نظر ما وضع این قانون مالیات بردرآمد هم منطقی نبوده است و اگر در انگلستان و امریکا در مواقع بحرانی و جنگ چنین مالیات های گزافی وضع می شود و بدون اینکه در فعالیت اقتصادی کشور وقفه ای حاصل شود آن مالیات ها وصول می گردد، علتش این است  که در آن کشور ها آمار صحیح نظم در کار وجود داشته و گردش چرخ های اقتصادی طوری است که وضع و وصول چنین مالیات هایی ممکن می باشد اگر مدیران کارخانه ها در امریکا یا انگلستان بعد از وضع چنین مالیات هایی بخواهند دست از کار بکشند بیشتر به ضررشان تمام می شود زیرا درآمد کارخانه های صنعتی امریکا و انگلستان در موقع جنگ با وجود مالیات های گزاف بواسطه سفارش های زیادی که به آن ها داده می شود اگر بیش از قبل از جنگ نباشد کمتر از آن نخواهد بود.»

ویژگی های مهم سرمقاله های عصر اقتصاد

یکی از ویژگی های مهم سرمقاله های عصر اقتصاد ادبیات حقوقی و قضایی متون بود و حتی سرمقاله های زیادی که بطور صریح و مستقیم دستگاه قضایی را نشانه می گرفت و خواستار اصلاح آن شد. یکی از این سرمقاله ها حتی صریحا با عنوان “بدون امنیت قضایی منتظر بهبود وضع اقتصادی کشور نباید بود” منتشر شد.

این هدف گذاری بیشتر به این منظور انجام گرفته که نویسندگان اصلی این سرمقاله ها عمدتا وکلای حقوقی نهادها و موسسات آن زمان تهران بودند. دکتر محمود کیهان، دکتر احمد هومن و دکتر خشایار مهمترین نویسندگان سرمقاله ها بوده اند. اگرچه بعضا از سوی افراد نامدار دیگری هم سرمقاله نوشته می شد و حتی گاه مصاحبه هایی بجای سرمقاله انعکاس می یافت. اما شاکله مطالب حقوقی بود.

مقالات اساسی روزنامه عصر اقتصاد

روزنامه عصر اقتصاد، همچنین در صفحات نخست و دوم خود، مقالات اساسی را منتشر می نمود که کم و بیش دغدغه های آن زمان هیئت تحریریه این نشریه بود. مسائلی که تا آن زمان چندان در جامعه متداول نبوده و به تدریج ضرورت آن در گروه ها و مجامع اقتصادی ایجاد شده بود. یکی از آن مفاهیم ضرورت تدوین یک برنامه اقتصادی مدون از سوی حاکمیت بود. در آن زمان هیئتی از مستشاران امریکایی مسئولیت مدیریت اقتصاد کشور را برعهده داشتند. چندین مقاله و سرمقاله کاملا با اشاره به آن ها نگاشته شده است. موضوعاتی مانند بیمه، تاسیس وزارت کار، اصلاح نظام پولی، قواعد و قوانین مربوط به تاسیسس شرکت و بنگاههای اقتصادی و قوانین مربوط به عرضه و تقاضا از جمله این موارد بود. برخی از عناوین مقاله ها بدین شرح می باشد:

فوائد بیمه، احتیاجات کنونی ما فلاحت یا صناعت، چگونه می توان سرمایه دار شد، قانون عرضه و تقاضا، جریان سرمایه، بازار چیست، نظارت مقداری در بازرگانی، خدمت به مشتری، آبیاری در ایران و اهمیت آن، مخارج یک بنگاه اقتصادی، وضعیت کنونی جمعیت اروپا،  امریکا را بشناسید، اسناد خزانه، مسئله اصلاح پول ایران،

نویسندگان روزنامه عصر اقتصاد

جز سه نویسنده اصلی یعنی، دکتر محمود کیهان مدیر مسئول و سردبیر، دکتر احمد هومن و دکتر خشایار، نویسندگانی چون دکتر احمد خانبابا بیانی، محمدرضا خرازی، دکتر چهررازی، سیدحسن تقی زاده، عباس اردوبادی، صبور قره چه داغی، و تنی چند از نویسندگان گمنام دیگر، این نشریه نویسنده بارز دیگری نداشت. این نشریه کوشش داشت بیشتر مطالب و سخنرانی های دیگران را بازتاب دهد و کمتر خود اثری از خود برجای نهد اگرچه سرمقاله ها و مقاله ها عمدتا از طریق همین نویسندگان تهیه می شد.

گزارش ها و گفت‌وگوهای روزنامه عصر اقتصاد

این نشریه طی دو سال از انتشار خود، دهها گزارش از وضعیت کلان اقتصادی منتشر ساخت که هرکدام آنها سندی برای تحلیل اقتصاد آن روز ایران است.  

گزارش از تدوین برنامه های اقتصاد مالی (میلیسپو) گزارش های مالی میلیسپو، نطق آنتونی ایدن در مجلس شورای ملی، گزارش رئیس زندان (انتقال سرپاس مختاری از بهداری) گزارش بانک شاهنشاهی، بررسی وضع هفتگی بازار، گزارش ماهیانه رئیس اداره کل دارایی، گزارشی از جلسه یادبود بیستمین سالمرگ لنین، گزارش ابوالحسن ابتهاج ـ رئیس بانک ملی وقت ـ گزارش از کنفرانس مالی قاهره، گزارش کنفرانس پولی…

مهمترین گزارش‌های روزنامه عصر اقتصاد

مهمترین این گزارش‌ها می‌توان به، گزارش های رسمی بانک ملی، وزارت دارایی، گزارش بهای عمده فروشی، گزارش وضعیت بازار، صورت مذاکرات مجلس اشاره کرد. گزارشی از جلسات اطاق بازرگانی و گزارش های از وضعیت اقتصادی شهرستان ها به طور منظم در این نشریه منتشر می شد. یکی از جذابترین موضوعات سخنرانی ها و نطق های نمایندگان مجلس بود. نطق و سخنرانی های دکتر محمد مصدق، سید ضیاءالدین طباطبایی، ناصر قلی اردلان، دکتر رضازاده شفق نیز از جمله مهمترین بخش های این روزنامه بود.

مصاحبه دکتر حسن مشرف نفیسی بجای سرمقاله و اظهارات کافتاردزه معاون امور کمیساریای خارجی شوروی از مطالب جذاب این نشریه طی دو سال انتشار آن بود. همچنین گزارش هایی که دکتر میلیسپو از وضعیت اقتصادی و مالی کشور ارائه می داد کاملا در این نشریه بازتاب می یافت و مخالفان او نیز در همین نشریه به او پاسخ می گفتند.

یکی از موارد منحصر به فرد در این نشریه گفت‌وگویی است با دکتر حسن مشرف نفیسی ـ وزیر سابق دارایی ـ که در دوره جنگ، به کشورهای خارجی سفر کرده بود و آخرین و به روزترین تحلیل ها را از اقتصاد منطقه داشت و در بخشی از این مصاحبه دکتر مشرف نفیسی آمده است:

«باید با نهایت تاسف اعتراف کرد در همه جا وضعیت از ایران بهتر است. در صورتی که نسبت به قبل از جنگ بهای اجناس در سایر کشورهای خاورمیانه از سه برابر تجاوز  نکرده در ایران ده برابر شده است. در همه جا اگر مقدار بعضی از اجناس از قبیل قند، نان، گوشت یا کره کم شده آنچه موجود است بین تمام مصرف کنندگان یکسان تقسیم می شود اما در اغلب نقاط ایران قند و چای، قماش و دارو و سایر مایحتاج اشخاص اصلا یافت نمی شود و یا اگر هم یافت شود بهای آن قدری گزاف است که اکثریت مردم استطاعت خرید آن را ندارند…..

وقتی انسان از ایران به خارجه مسافرت می کند اولین چیزی که محسوس می باشد اینست که قوه خرید پول ایران در خارجه بیشتر از داخله است یعنی وقتی صد و سی ریال ایران را تبدیل به یک لیره می کنیم با یک لیره خارجه جنس وسایل زندگانی بیشتری بدست می آید تا با یکصد و سی ریال در داخله ایران. این خود دلیل دیگری است برای اثبات اینکه زندگانی در ایران گرانتر از سایر کشورهای خاورمیانه است.»

مشرف نفیسی در بخش دیگری از این گفت‌وگو نسبت به وضعیت حمل و نقل کشور گلایه هایی نمود که به نوعی وضعیت بغرنج آن سال ها را بازتاب می داد.

«شهرهای بزرگ ایران به دریا دسترسی ندارند. در ایران جز قسمت سفلای رود کارون رودخانه های قابل کشتی رانی نیست. فقط یک خط آهن وجود دارد که بهره برداری تجارتی می شود. بقیه حمل و نقل ایران  بایستی بوسیله کامیون و اتومبیل  انجام گیرد بدیهی است وقتی کامیون و اتومبیل  کمیاب شد و لاستیک و قطعات یدکی گیر نیامد بواسطه گرانی و قلت وسایل باربری فعالیت اقتصادی کشور فلج می شود و هیچ یک از نقشه های توزیع کالا و جیره بندی عملی نمی گردد. »(۱۰)

رویدادهای جنگ در روزنامه عصر اقتصاد

یکی از بخش های مهم روزنامه عصر اقتصاد ، انتشار اخبار و گزارش های جنگ بود. این روزنامه در ابعاد قابل ملاحظه ای اخبار جنگ را از داخل و خارج از ایران پوشش می داد. کم و بیش می شد از طریق همین روزنامه رویدادهای مهم جهانی جنگ را پیگیری کرد.

در بخشی از این اطلاعات، البته رویکردهای اقتصادی بین الملل نیز مطرح بود. گردانندگان عصر اقتصاد گاها اخباری را مد نظر قرار می دادند که معمولا تجار و صاحبان کالا از طریق آن، آینده اقتصادی کشور را پیش بینی می کردند. چندانکه در شماره نخست سال نوی دومین سال انتشار آن در مقاله ای با عنوان «روش اقتصادی دولت در سال نو» نوشته بود «شکی نیست که پیش آمد جنگ مهیب فعلی بیش از هر چیز  در اوضاع اقتصادی ما تغییرات عمومی وارد ساخت.

اندوخته ها و ذخیره ها را از  بین برد و از آن مهمتر  بنیه مالی جامعه را واژگون ساخت با اینکه خزانه معمور و معتبر داشتیم حالت پریشانی و آشفته ای دارا شدیم و صحبت از قرض و استقراض به میان آمد و زمزمه وام به گوش رسید. بازرگانی خارجی قلع شد. زمینه کالا کم و سطح هزینه زندگی عمومی بطور عجیبی بالا رفت و گرانی طاقت فرسا روی آورد، در تولیدات وقفه پدیدار گشت ،وسایل تولید مختل و رشد کارها از هم گسیخت، بهم خوردگی و آشفتگی در پول و تورم اسکناس حادث گردید اینها نتایج جنگ بود.»

عصر اقتصاد گاهی گزارش یا مقالاتی در باره جنگ منتشر می کرد که اهمیت جنگ بین الملل را پیش از گذشته عیان می سازد. یکی از این گزارش ها انتشار خبری پیرامون توافق کشورهای شوروی، امریکا و انگلیس بود. «خبرگزاری شوروی اطلاع می دهد روزنامه کراسنایازوزدامینگارد که خبر انجمن روزولت، چرچیل، و استالین مانند برق در جهان پراکنده شده و در کشورهای دشمن تولید اضطراب و اختلال بزرگ نمود.» با همین رویه در بخش دیگری از روزنامه به انتشار مقاله گوبلز وزیر تبلیغات هیتلر اشاره شده است.

مقاله ای که از طرف گوبلز بنام «تجربیات جنگ» نگاشته و از سوی خبرگزاری آلمان انتشار یافته است این حقیقت را کاملا تایید می کند که گوبلز در این مقاله حالت هشدار را اعلام نموده و هیچ چیز وعده پیروزی در جنگ نداده است:  جنگ برای ما هنوز خیلی حوادث عجیب و نامعلوم در بردارد و ما باید تا اخرین دقیقه این نبرد عظیم در میهن خویش تزلزل ناپذیر باقی بمانیم.

گوبلز از آلمانی ها درخواست کرده است یک ایمان قطعی و اطاعت کورکورانه نسبت به هیتلر نشان دهند. گوبلز در این مقاله می گوید که تعصب یک بیماری به خصوص نیست بلکه یک صفت خوبی است. مقاله او مملو از اشارات و تهدیدات جالب توجه می باشد و اظهارات وی دلیل بر آن است که یک مبارزه پنهانی سختی برعلیه هیتلر برپا شده است.

روی سخن گوبلز بیشتر با کسانی است که زمام امور این برهه دارند. تاکنون هیچ مقاله ای بنام گوبلز نوشته نشده بود که بدین گونه آثار ضعف و سستی نازی ها در آن هویدا باشد. در هر سطر از اظهارات گوبلز  خطر جانگدازی که آلمان فاشیست و طرز جنگ او را تهدید می نماید تایید می شود  و نشان می دهند که آلمان دیگر مایل نیست در این لحظات آخر جنگ از هیتلر پیروی نماید. گوبلز از المانی ها درخواست می کند که از سران آلمان هیتلری پشتیبانی نمایند و دفاع از آن ها را بر عهده برگیرند.»

گاهی اخبار روزنامه عصر اقتصاد مربوط به کشورهای متفقین نگاه جدیدی به تجار و بازرگانان ایرانی می داد. اطلاعات مفیدی در باره متحدان آلمان در آن زمان می توانست روزنه جدیدی در اقتصاد ایران باشد. ایرانی که در انتخاب بین متحدین و متفقین در تردید بود و گاه به این سو و گاه به آن سو کشیده می شد. اطلاعات مربوط به اقتصاد ژاپن با عنوان «وضع اقتصاد ژاپن» یکی از این همین موارد بود. «اکنون که یکی از دول محور در حمله متفقین به زانو درآمد و دولت آلمان با یکی از دشوارترین دوره های تاریخ خود مواجه گردیده بی مناسبت نیست نظری به اوضاع اقتصادی ژاپون انداخته ببینیم سومین دولت محور از نظر اقتصادی در دنیای امروز چه مقامی دارد….

با ورود ژاپون در جنگ فعلی تقریبا تمام واردات آهن و فولاد این کشور قطع گردیده و ژاپون ناچار است به منابع خود و به آهن و فولادی که از مالزی و فیلیپین (نواحی اشغال شده ژاپون) بدست می آورد اکتفا نماید. در این قسمت به اینکه ژاپون کارخانه های متعددی را به صنایع آهنی و فولادی تبدیل  نموده و یا راههای علمی جدیدی برای استفاده از مواد آهنی خود پیدا کرده است که با اشکالات زیادی مواجه گردیده، مخصوصا از نظر کشتی سازی خیلی در مضیقه می باشد و در اثر بسته شدن راه و واردات ناچار است اغلب کارخانه هایی را که مواد خام  آن ها از خارج وارد می گردید بسته و یا به کارخانه مهمات تبدیل نماید.»

گردانندگان روزنامه عصر اقتصاد با تشبیه اثرات جنگ و نتیجه آن، سعی داشتند شبیه سازی معادلات حاکم بر جنگ را در اقتصاد کشور تسری بخشند. یکی از این تحلیل ها، حضور قاطعانه شوروی در برابر آلمان ها، شاهد مثال این موضوع است. «اگر اخبار جنگ سال قبل و امسال را ملاحظه کنید می بینید گاهی آلمان ها مدعی هستد که اتحاد جماهیر شوروی هر روز لشکریان تازه نفس را وارد میدان جنگ می کند اگر این ادعا کاملا صحیح نباشد. ولی باید بطور منطقی قبول کرد که اگر اتحاد جماهیر  شوروی جمعیت کافی نمی داشت در این دو سال اخیر به فتوحات عظیم نائل نمی شد کثرت نفوس وسیله تضمین استقلال سیاسی علل و یکی از وسایل مهم ازدیاد ثروت است.

مالکین در ایران بخوبی می دانند که اگر دهات ها با جمعیت کافی می داشت تا چه اندازه ممکن بود از زمین های حاصلخیز این کشور پهناور استفاده شود یکی از علل عدم توسعه ی کشت توتون در شمال ایران نداشتن کارگر و جمعیت کافی برای چیدن برگ نبات است.

پس می بینیم که جمیت کشور رکن اول حیات اجتماعی و سیاسی آن است زیرا اقتصاد صنعت و فلاحت که تمام تشکیلات سیاسی دولتی متکی به آن هاست بدون داشتن جمعیت کافی توسعه پیدا نخواهد کرد. برای تولید ثروت بوسیله احداث کارخانه جات ممکن است ماشین جای آدم را بگیرد ولی برای توسعه فلاحت و بسط بازار فروش و مصرف کردن ثروت و تحصیل سود حتما جمعیت سالم و غنی لازم است که قوه خرید کافی داشته باشد.

جایگاه مطبوعات در روزنامه عصر اقتصاد:

یکی از بخش های این روزنامه نظری بر مطبوعات بود که از دومین سال انتشار در این نشریه متداول شد. این بخش به انعکاس مطالبی اشاره داشت که جریده های دیگر پیرامون اقتصاد کشور منتشر می ساختند.

در این دوره نشریاتی چون اطلاعات، کیهان، ایران، ستاره سرخ، داریا، اقدام، میهن، پرورش، ستاره، پارس، ندای عدالت، رستاخیز ایران، مهر ایران، زندگی، پیغام، نقش جهان…. منتشر می شد که همه این ها مباحثی را در این نشریه به خود اختصاص می داد.

همچنین این نشریه در کنار انعکاس گزیده های نشریات دیگر، اخبار توقف و بازگشایی نشریات دیگر را نیز منعکس می ساخت. اخباری که به جهت انتشار مقالات و گزارش های ضروری تر، می توانست از سوی عصر اقتصاد نادیده گرفته شود.

در همین زمینه در شماره چهارم روزنامه عصر اقتصاد این خبر درج شده بود: «فرمانداری نظامی تهران از روزنامه اقدام رفع توقیف کرده است و امروز روزنامه منتشر خواهد شد…..  روزنامه فکر جوان که از روزنامه های کهن سال و آّبرومند کشور است و چندی در محاق تعطیل بود بار دیگر شروع به انتشار کرد و آسمان مطبوعات را از پرتو خود روشن ساخته است. ما از انتشار مجدد این روزنامه بسیار خوشوقتیم و توفیق مدیر محترم آن اقای آزاده گیلانی که از عناصر آزادیخواه و روشنفکران این مملکت هستند و سایر کارمندان جوان فکر فکر جوان از خدا خواستاریم.»

منابع خارجی در روزنامه عصر اقتصاد

روزنامه عصر اقتصاد عمدتا از منابع داخلی استفاده می کرد و در برخی از شماره ها مقالاتی از تایمز مالی، دی تزایتونگ (لندن) نشریات جامعه ملل، ایمپریال ریویو، فرانسه آزاد،  طنین (ترکیه) اکونومیست، سندی تایمز بهره می گرفت. این مقالات عمدتا با الگوبرداری از توسعه کشورهایی چون ترکیه، امریکا، هندوستان و مقالاتی از بانک بین المللی ترمیم و توسعه، انجمن….. به راهگشایی مسایل اقتصادی ایران می پرداخت. عصر اقتصاد همچنین علاقمند بود که سخنرانی های فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و حقوقی را منتشر سازد.

انتشار سخنرانی هایی در باره دانشگاه تهران، (زهرا خانلری) از روند مدیریت دانشگاه تهران (علی اکبر سیاسی)، دکتر خانبابا بیانی، دکتر فضل الله شیروانی، قدرت الله سیرتی، نطق دکتر مصدق، ضیاءالدین طباطبایی، نطق انتونی ایدن در مجلس شورای ملی و پرفسور بوز (رئیس کل شورای فرهنگی بریتانیا در خاورمیانه) از همین جنس بود.

اعلان نامه های روزنامه عصر اقتصاد :

یکی از خصیصه های روزنامه عصر اقتصاد انتشار اعلان نامه ها بود. انتخابات اطاق بازرگانی، نتایج انتخابات مجلس شورای ملی، فوت رجال سیاسی و اقتصادی، لیست اعضای کابینه، انتشار نشریات، آگهی های حصر وراثت، آگهی های بنگاههای صنعتی و تجاری…. بخشی از اطلاع رسانی این نشریه بود که با دقت و وسواس انجام می گرفت و مخاطبان ویژه ای نیز داشت.

منبع: مدرسه همشهری

برگه‌ها

مقالات

سایت تعرفه: ماهنامه سینمایی فیلم مشهور به مجله فیلم از قدیمی‌ترین نشریات ایران با موضوع سینما است. این نشریه بیشترین مخاطب را در میان نشریات تخصصی سینما در ایران دارد. این نشریه در سال ۱۳۶۱ با نام «سینما در ویدئو» آغاز به کار کرد و از سال ۱۳۶۲ به نام کنونی تغییر نام داد. مسعود مهرابی مدیر مسئول و صاحب امتیاز ماهنامه فیلم است […]

سایت تعرفه: کیهان بچه‌ها مجله‌ای ویژهٔ کودکان است که مؤسسهٔ کیهان آن را از دی‌ماه سال ۱۳۳۵ در تهران منتشر کرده‌است. نخستین سردبیر این نشریه جعفر بدیعی بود. این هفته‌نامه از سال ۱۳۵۷ و بعد از پایان اعتصابات سراسری مطبوعات، سری جدید خود را آغاز نمود. جعفر بدیعی صاحب‌امتیاز و سردبیر و عباس یمینی شریف مشاور این مجله بودند. سکان هدایت کیهان بچه‌ها از سال ۱۳۶۱ تا سال ۱۳۹۲ بر عهدهٔ امیرحسین فردی بود که توانست با […]

سایت تعرفه: ماهنامه تجارت الکترونیکی و رایانه اولین و تنها نشریه تخصصی حال حاضر در زمینه تجارت الکترونیکی و رایانه در ایران است. این ماهنامه به دو زبان فارسی و انگلیسی با گستره توزیع در داخل و خارج کشور به صورت ماهانه منتشر می‌شود. این نشریه تخصصی با انتشار اخبار و مطالب و مقاله‌های گوناگون، علاقه‌مندان به فناوری اطلاعات و ارتباطات، دانشجویان […]

امرداد

سایت تعرفه: امرداد (بنیان‌گذاری: ۱۳۷۸/ ۱۹۹۹) وبگاهی خبری و هفته‌نامه‌ای فارسی‌زبان مستقل فرهنگی در ایران است که به‌طور ویژه به تاریخ، فرهنگ و تمدن ایران باستان می‌پردازد و رویکردی ویژه به مزدیسنا (زرتشتی) دارد. شعار آن «بی‌مرگی و جاودانگی» است. از نشریه‌های خبری زرتشتیان ایرانی به‌شمار می‌رود. دفتر هفته‌نامه امرداد، در بخشی از ساختمانی که کیخسرو […]

پیروزی

سایت تعرفه: پیروزی یک روزنامه ورزشی-فوتبالی است که عمده مطالب آن به باشگاه فوتبال پرسپولیس تهران مرتبط است. صاحب امتیاز روزنامه مهدی بگلری و مدیر مسئول آن محمدحسین انصاری فرد است. پیروزی اولین و تنها روزنامه هواداری باشگاه پرسپولیس است که نخستین شماره آن در تاریخ ۲۷ مهر ۱۳۷۶ منتشر شد و تاکنون به صورت […]

سایت تعرفه: روزنامه خبرورزشی وابسته به گروه رسانه‌ای خبر، پرتیراژترین روزنامه ورزشی و پرمخاطب‌ترین روزنامه بخش خصوصی کشور است که سال ۱۳۷۶ توسط حسین واحدی‌پور منتشر شد. خبرورزشی روزنامه‌ای است که این روزها به عنوان پرتیراژترین روزنامه ورزشی تاریخ کشور و پرمخاطب‌ترین روزنامه بخش خصوصی به سومین دهه انتشار خود نزدیک می‌شود، ۲۰ سال قبل […]

سایت تعرفه: ایران ورزشی از روزنامه‌ای تخصصی ورزشی چاپ صبح است که از سال ۱۳۷۵ در سراسر کشور منتشر می‌شود و از روزنامه های محبوب جوانان و ورزش دوستان به شمار می رود. روزنامه ایران ورزشی در آغاز انتشار در سال ۱۳۷۵ به سردبیری پرویز زاهدی آغاز به کار کرد. در سالهای گذشته روزنامه‌نگارانی مثل […]

سایت تعرفه: همشهری سرنخ تنها مجله حـوادث و شگفتی‏‌های کشور است که به بازخوانی مهمترین اتفاقات اجتماعی کشور می‌پردازد و از زیرمجموعه نشریات همشهری است. در همشهری سرنخ میتوان موضوعات حوادثی و هشداردهنده برای شهروندان را خواند. هدف گذاری سرنخ بیشتر به پوشش مخاطبان عام معطوف است و تلاش می‌کند تا علایق این قشر از […]

سایت تعرفه: دانستنی ها نشریه‌ای علمی – ترویجی است که از ۱۳۵۸ تاکنون به صورت دوهفته‌نامه منتشر می‌شود و نگاهی عامه‌پسندانه به حوزه‌هایعلم فناوری، طبیعت و تاریخ دارد.   مجلهٔ دانستنی ها ابتدا با نام دانستنی ها برای جوانان در سال ۱۳۵۸ توسط فرانه بهزادی منتشر شد. پس از چند شماره که با استقبال گستردهٔ […]

سایت تعرفه: مجله همشهری بچه‌ها به صورت دوهفته‏‌نامه برای مخاطبان سنین ۹ تا ۱۲سال منتشر می‌شود و از زیر مجموعه های پرمخاطب روزنامه همشهری است. این نشریه با زبانی ساده و جذاب شگفتی‌های جهان و ایران را برای کودکان ارائه میکند و سعی میکند در کنار آموزش های رسمی مدرسه ای، آموزش‌های غیررسمی را که […]

تعرفه: شکل گیری پدیده ای به نام مطبوعات با انتشار اولین نشریات دوره ای اروپایی، ابتدا در غرب و در آغاز قرن هجدهم آغاز شد. گذشت زمان و گسترش تعاملات فرهنگی و سیاسی بین کشورها، دنیای شرق را برای پذیرش مطبوعات آماده کرد و نخستین روزنامه ها در دهه چهارم قرن نوزدهم در ترکیه عثمانی، […]

تعرفه: روزنامه‌ها همیشه به دلیل حس نوستالژیکی که به انسان می‌دهند هنوز هم از طرفداران خاص خود برخوردار هستند و هنوز هم در این عصر اینترنت و مدرنیته بسیاری روزنامه می‌خرند و می‌خوانند. وزنامه ایران یک روزنامه سراسری عمومی است که به صورت چهار رنگ چاپ می شود. این روزنامه که روزنامه دولت است به […]

روزنامه اطلاعات ؛ 93 سال انتشار بی وقفه

مراسم نودوسومین سالروز تولد روزنامه اطلاعات در تحریریه اطلاعات با حضور مدیرمسئول، سردبیر، اعضای تحریریه و جمعی از مدیران مؤسسه اطلاعات برگزار شد

هزینه کاغذ یک نسخه روزنامه چقدر است؟

هزینه کاغذ برای چاپ یک نسخه روزنامه امروزه آن چنان افزایش یافته است بسیاری از روزنامه ها تعداد صفحات روزنامه خود را کاهش می دهند یا حتی اقدام به چاپ نمی کنند.

وظایف خانه مطبوعات استان ها

خانه مطبوعات به عنوان تشکیلاتی فرهنگی، صنفی، غیردولتی و غیرانتفاعی از دست‌اندرکاران مطبوعات و مراکز خبررسانی استان تشکیل می‌گردد تا به موجب اساسنامه و اهداف خود به ارتقای کمی و کیفی مطبوعات محلی که خود متضمن تقویت نقش مطبوعات کشور و افزایش استانداردهای کار خبری و اطلاع ­رسانی کشور است، کمک نماید. وظایف خانه مطبوعات […]

آیا به بقای روزنامه‌های کاغذی امیدی هست ؟!‏

روزنامه‌های کاغذی با توجه به مزایایی که دارند همچنان به عنوان رسانه ای قابل اعتماد برای افراد جامعه به شمار می روند. از جمله این که مطالعه از روی کاغذ، علاوه بر این که به سیستم بدن انسان آسیب نمی‌رساند.

عناصر سازنده تیتر / مجموعه گفتارهایی از دکتر مجید رضائیان

“تیتر نویسی” عنوان مجموعه گفتارهایی از دکتر مجید رضائیان است که بخش های نخستین آن به مقدمه، تاریخچه تیتر و رابطه تیتر با واژه اختصاص داشت. در بخش آخر این مجموعه نیز عناصر سازنده تیتر مورد بررسی قرار می گیرد.

روزنامه وقایع اتفاقیه ، دومین نشریه فارسی‌زبان

روزنامه وقایع اتفاقیه نام دومین نشریه فارسی‌زبان و روی هم رفته، پس از کاغذ اخبار و روزنامهٔ آشوری‌زبان زاهر یرادی باهرا، سومین نشریهٔ ایران است.